Mediat greke lshojnë deklaratën ‘bombë’: Po, i shpronësuem shqiptarët e Çamërisë…

Nji shkrim i publikuem në mediat online greke kthen edhe njiherë vëmendjen nga çashtja çame, por kësaj here në nji kandvështrim edhe ma të “egër”, ku flitet për shpronësime dhe përllogaritjet me sa duket i kanë ba deri në detajin e fundit.

Shkrimi i plotë i publikuem në mediat greke dhe i përshtatun nga “360 grade”:

Vitet e fundit, në periudha të rregullta kronike bëhen publike herë pas here çështje të Çamërisë. Kjo çështje provokohet kryesisht nga qendra ekstreme në Shqipëri, që nuk braktisën asnjëherë tendencat e tyre për zgjerim, tendenca që zanafillën e tyre e kanë me nisjen e luftës së dytë botërore. Ideja e Shqipërisë së madhe është kaq e vjetër sa dhe vetë ekzistenca e vetë shtetit fqinjë në veri perëndim të Greqisë. Historia e çamëve është e vjetër edhe lyer me gjak. Edhe pse është gjykuar nga historia përsëri në sipërfaqe me qëllim rritjen e tensionit në këtë zonë që është në mënyrë të veçantë e ndjeshme.

Që të ketë një njeri një ide të qartë të thellësisë historike të kësaj çështje duhet të kthehemi shumë pas në kohë, duke bërë një zhytjet në shekujt e shkuar. Banorët e lashtë të pjesës më të madhe që mbulon sot Shqipëria dhe një pjesë shumë të madhe të Ish Jugoslllavis. Arkiologë nga Sarajeva Benac dhe B. Coviq kanë dalë në konkluzionin se Ilirët kanë zanafillën rreth 1 mijë vite para krishtit, në periudhën e epokës së hekurit. Lindja e Shtetit Shqiptarë Bërthama tokësore e shtetit shqiptarë u përbë kryesisht në mesjetë si principata e Arbanit, Alvanita në Greqisht, Arbër dhe mbretëria e alvanitasve në Shqipëri. Kjo Principatë ishte shteti i parë shqiptarë në mesjetë, që u themelua në zonën e Krujës rreth vitit 1190.

Këto ishin vitet e hekurta të zotërimit Ottoman, kur shumë shqiptarë braktisën tokën e tyre për tu larguar drejt jugut, duke migruar drejt jugut të vendit, territorit. Në atë periudhë u shfaq dhe nacionalizmi Shqiptarë me heroin e tyre kryesorë Skënderbeun, Jorgo Kastrioti, i cili drejtoi kryengritësit në shumë fitore përballë Otomanëve.

Megjithatë Pikë referimi të nacionalizmit Shqiptarë në lindjen e tij nuk ishte heqja e zgjedhës Ottomane, por frika për ndarjen e Shqipërisë midis Serbisë dhe Greqisë. Shqipëria mbeti nën zgjedhën Ottomane deri në vitin 1912, kur dhe u shpall Pavarësia. Krijimi i Shtetit të parë Shqiptarë në vitin 1912, kishte si frut i qëllimeve që kishin Austro Hungarisë dhe Gjermaninë, që kërkonin të shtrinin influencën e tyre në zonën e Ballkanit dhe mesdhe kundër Italisë, ndërkohë që dhe Italia kishte interest e saja në Adriatik. Kufijtë e Shtetit shqiptar u përcaktuan me protokollin e Firences në `17 dhjetorë 1913. Në shtetin e porsalindur Shqiptarë u fut dhe koncepti i Epirit, që prej asaj kohe u krijua dhe koncepti I njohur për grekët si Voriepir, Epiri i Veriut.

Çamët dhe Çamëria është zakon që Çamëri të Shqiptarët të quajnë zonën e Epirit që shtrihet nga shtrati i lumit Akerontas dhe deri në Butrint dhe në lindje deri në ultësirat e malit Olyssika (Thomas). Kjo zonë është e njëjtë me atë të Thesprotisë dhe një pjesë e vogël e saj i takon sot Shqipërisë në qendër të qytetit të Konispolit Sa i përket origjinës së emrit, ka shumë versione të ndryshme, megjithatë, njëra është ajo që mbizotëron mbi të gjithë të tjerët dhe ndoshta kjo është e drejta. Në thelb, pra, “Tsams” është korrupsioni i emrit Thyamis (Kalamas): Thyamis, Thyamis, Tsams. Tsams, domethënë ai që jeton pranë lumit Thiamis. Me të njëjtën logjikë duket se edhe “Tsamouria” doli: Thamamuria (Thamouria), Tsiamuria për të arritur në Tsamouria, emri që përdoret sot, çcamëria. Në këtë pjesë të tokës, të krishterët dhe muslimanët jetonin bashkë dhe Bashkekzistenca e tyre nuk ishte ajo që ne do të thonim “harmonike”. Ndoshta e kundërta, e ashpër dhe me përplasje. Gjurmët, shpesh të përgjakshme mes të dy palëve ishin të shpeshta. Shteti grek shpesh ka prekur fort konfliktet midis të dy palëve, gjë që shkaktoi zemërimin e shqiptarëve, të cilët me progres gjeometrik e shtuan nacionalizmin dhe irredentizmin (theksimin), si idenë e “Shqipërisë së Madhe” Me nënshkrimin e Traktatit të Lozanës në vitin 1923, muslimanët çam u konsideruan “të shkëmbyeshëm”.

Gjërat, megjithatë, nuk u realizuan në këtë mënyrë, pasi ndërhyrjet e Italisë në prapaskenë ndaj qeverisë së diktatorit Theodoros Pangalos u përjashtuan dhe mbetën në Thesproti Siç doli disa vite më vonë, çamët muslimane u përdorën nga regjimi fashist i Romës për arsye propagandistike për të justifikuar sulmin ndaj vendit tonë në tetor 1940. Bashkëpunimi i çamëve me nazistët Gjatë Luftës së Dytë Botërore, çamët bashkëpunuan hapur me forcat e Boshtit nazist. Fillimisht me italianët dhe më pas me gjermanët që u kishin premtuar atyre pavarësi. Komandantët nazistë të ndarjes së përgjakshme “Entelvas” bënë operacione të përbashkëta ushtarake me Çamëve dhe Thesproti, duke synuar eliminimin e grupeve guerile. Heronjtë e gjermanëve ishin Mazar Dinno dhe vëllai i tij Nuri por edhe shqiptarë të tjerë të mirënjohur, të cilët megjithatë bënë gabimin e dhënies së listës së grekëve në fshatin Paramithia.

Gjithsej 58 vetë u ekzekutuan nga nazistët. Lufta, megjithatë, nuk evoluoi ashtu siç dëshironin çamët dhe që nga fillimi i vitit 1944 filluan të kishin vështirësi, duke parë se si nazistët u tërhoqën në të njëjtën kohë kur grupet rebele u forcuan dhe u bënë më të spikatura. çamët në këtë moment ndjenë frikën pasi dinin se do vuanin pasojat. Në gusht të vitit 1944, grupet e armatosura të EDES të Napoleon Zerva mposhtën çamët, të cilët tani panë se fundi po afrohej më shumë dhe më shpejt se ç’pritej. Prej këndej ata morën familjet e tyre dhe u larguan nga rajoni. Deri në fund të atij viti, rreth 18,000 çamë kishin lënë Epirin për Shqipërinë kur ata ishin para luftës në më pak se 20,000! Në regjistrimin e 1951, ajo ishte vetëm 127. Me vendimet e gjykatës, shtetësia greke u hoq, ndërsa pasuria e tyre e pronës u shpronësua dhe iu caktua vendasve. Në vitin 1945, Gjykata Speciale e Deputetëve të Janinës dënoi në mungesë 1,930 Çamë, të cilët u akuzuan për krime lufte. Shovinizmi dhe ideja e Shqipërisë së Madhe Deri në rënien e komunizmit në vendin fqinj, çdo aspiratë shoviniste e termit çam ishte e kufizuar rreptësisht brenda “Perdes së Hekurt” të diktaturës.

Që nga rënia e diktaturës dhe në vijim, megjithatë, çështja e Çamërisë u rikthye në lajm. Fillimisht, Çamët u përpoqën të rishkruanin historinë duke theksuar se kurrë nuk kanë bashkëpunuar me gjermanët apo italianët dhe se ata ishin viktima të hakmarrjes greke duke folur për “spastrimin etnik”, që ata pësuan, si dhe “gjenocidin e Çamëve”! Në shkurt të vitit 2016, organizatat e Çamërisë iu drejtuan Gjykatës Ndërkombëtare Penale në Hagës, e cila kryesisht merret me krimet e luftës, ku është paraqitur dhe rasti për pretendimet e tyre në Greqi dhe shteti shqiptar, në qëndrimet e saj zyrtar nuk qëndron larg dhe derdh ujë në mullirin e nacionalizmit. Kohët e fundit, ka deklarata nga Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, i çili ngre çështjen çame. Në të njëjtën kohë, në vitet e fundit, studentët në Shqipëri mësojnë tek lëndën Historia dhe Gjeografia e “Territoreve Kombëtare Shqiptare”, ku në librin “Historia e kombit shqiptar” ekziston një kapitull i veçantë mbi Çamërinë, duke theksuar se “është në pjesën jugperëndimore të Shqipërisë së ulët” Kuptohet pjesa jugore e Epirit.