Paradoksi i terrorizmit: Bjen numri i sulmeve, shtohen masat e sigurisë!

Nga Robert Skidelsky, “Project Syndicate”

* Sulmi terrorist i nëntorit 2019 në Urën e Londrës, ku Usman Khan goditi me thikë për vdekje 2 persona, para se të vritej nga policia, u shfrytëzua politikisht. Në veçanti, kryeministri britanik Boris Xhonson kërkoi dënime më të gjata më burg për terroristët, dhe dhënien fund të praktikës së “lirimit automatik të parakohshëm” të terroristëve të dënuar.

Në dy dekadat e fundit që nga sulmet terroriste të 11 shtatorit 2001 në SHBA, terrorizmi është shndërruar në panikun kryesor në botën perëndimore. Frika se terroristët ndodhen pas çdo qosheje, duke komplotuar shkatërrimin në masë të civilizimit perëndimor, është përdorur nga qeveritë e njëpasnjëshme britanike dhe amerikane, për të miratuar dhe zbatuar ligje më të ashpra, I dhe praktika shumë më të gjera të mbikëqyrjes, dhe natyrisht për të zhvilluar luftëra.

Në fakt, terrorizmi në Evropën Perëndimore është në rënie që nga fundi i viteve 1970. Sipas bazës së të dhënave globale të terrorizmit (GTD), në Evropën Perëndimore ka pasur 996 të vekur nga terrorizmi midis viteve 2000-2017, krahasuar me 1.833 të vdekur në periudhën 17-vjeçare 1987-2004, dhe 4.351 midis viteve 1970-1987.

Amnezia historike, e ka zbehur gjithnjë e më shumë kujtesën mbi terrorizmit e brendshëm: bandën Baader-Meinhof në Gjermani, Brigadat e Kuqe në Itali, IRA në Britaninë e Madhe, terrorizmin bask dhe atë katalanas në Spanjë. Situata është qartësisht e ndryshme në SHBA.

Dhe jo sepse të dhënat janë marrë kryesisht nga sulmet e 11 shtatorit, ku vdiqën 2.996 njerëz.

Por edhe nëse e injorojmë këtë anomali, është e qartë se që nga viti 2012, vdekjet nga terrorizmi në SHBA, janë rritur në mënyrë të vazhdueshme. Por një pjesë e madhe e këtij “terrorizmi”, është pasojë e armëve që qarkullojnë midis qytetarëve.

Sigurisht, terrorizmi islamik është një kërcënim real, dhe kryesisht në Lindjen e Mesme. Por duhen theksuar 2 momente. Së pari, terrorizmi islamik – ashtu si kriza e refugjatëve – ishte kryesisht rezultat i përpjekjeve të fshehura apo të hapura të Perëndimit, për të arritur “ndryshimin e regjimit”. Së dyti, Evropa është në fakt shumë më e sigurt sesa dikur, pjesërisht për shkak të ndikimit të Bashkimit Evropian mbi sjelljen e qeverive, dhe pjesërisht për shkak të teknologjisë së përmirësuar kundër terrorizmit.

Megjithatë, ndërsa po bie numri i vdekjeve nga terrorizmi (të paktën në Evropë), alarmi mbi të po rritet, për t’iu ofruar qeverive një justifikim, për marrjen e më shumë masave të sigurisë. Kjo dukuri, kur reagimi ynë kolektiv ndaj një problemi social intensifikohet, ndërsa vetë problemi zbehet, njihet si “efekti Tokëvil”.

Në librin e tij të vitit 1840 “Demokracia në Amerikë”, studiuesi francez vuri në dukje se “është e natyrshme që dashuria për barazinë, duhet të rritet vazhdimisht bashkë me vetë barazinë, dhe se ajo duhet të rritet me atë që ushqehet”. Për më tepër, ekziston një fenomen i lidhur me të cilin mund ta quajmë efektin Baader-Meinhof:Kur vëmendja juaj tërhiqet nga diçka, ju nisni ta shihni atë gjatë gjithë kohës.

Këto dy efekte, shpjegojnë mënyrën se si vlerësimet tona subjektive të rrezikut, janë distancuar kaq shumë nga rreziqet aktuale me të cilat përballemi. Në fakt, Perëndimi ka qenë civilizimi që e përdorte më pak fjalën rrezik. Termi latin “risicum”, përdorej në Mesjetë vetëm në kontekste shumë specifike, që zakonisht lidheshin me tregtinë në dete.

Në oborret mbretërore të qyteteve-shteteve italiane të shekullit XVI, me fjalën “rischio” kuptohej jeta dhe karriera së oborrtarëve dhe princërve, dhe rreziqet që silleshin ndaj tyre. Por fjala nuk përdorej shpesh. Vetëm revolucionin shkencor, e bëri të zakonshëm diskursin mbi frikën dhe rrezikun.

Njerëzimi modern vepron mbi botën natyrore dhe e kontrollon atë, dhe për këtë arsye e llogarit shkallën e rrezikut që ajo paraqet. Edhe ekonomistët besojnë se i gjithë rreziku është i matshëm, dhe për këtë arsye i kontrollueshëm. Sot politikanët na thonë se rreziqet e sigurisë mund të minimizohen, duke zgjeruar mbikëqyrjen, dhe duke forcuar teknikat me të cilat mbledhim informacione rreth kërcënimeve të mundshme të terrorizmit.

Por kjo gjë vjen me koston e një ndërhyrje të pashembullt në jetën tonë private. E drejta e privatësisë së informacionit, e garantuar tani me Rregulloren e Përgjithshme të BE-së për Mbrojtjen e të Dhënave, është gjithnjë e shumë në konflikt direkt me kërkesën tonë për siguri.

Ne duhet të mos u japim qeverive të gjitha mjetet shtesë që ata kërkojnë, për ta fituar “betejën” kundër terrorizmit. Ndaj këtij fenomeni duhet një përgjigje më e matur.

Shperndaje në: